Trong nhịp sống hiện đại, rất nhiều người dành phần lớn thời gian trong ngày để ngồi. Chúng ta ngồi làm việc trước máy tính, ngồi họp, ngồi học, ngồi lái xe, ngồi ăn uống, rồi sau đó lại tiếp tục ngồi nghỉ ngơi trước màn hình điện thoại hoặc tivi.
Ban đầu, việc ngồi lâu có vẻ rất bình thường. Cơ thể chưa lên tiếng quá rõ. Bạn có thể chỉ thấy hơi mỏi lưng, vai gáy nặng hơn một chút, mắt khô hơn, đầu óc kém tập trung hơn hoặc cuối ngày cảm thấy uể oải dù công việc không quá nặng. Nhưng nếu tình trạng này lặp lại mỗi ngày, cơ thể sẽ dần bị ảnh hưởng theo những cách âm thầm hơn.
Ngồi lâu không chỉ là vấn đề của tư thế. Nó còn liên quan đến tuần hoàn máu, khả năng vận động, năng lượng, sự tập trung và khả năng phục hồi của cơ thể. Điều đáng nói là chúng ta không cần phải thay đổi quá lớn mới cải thiện được tình trạng này. Chỉ cần hiểu đúng và bắt đầu bằng những vận động nhỏ, cơ thể đã có cơ hội được chăm sóc tốt hơn.
Trong bài viết này, SĐ Style Health sẽ cùng bạn tìm hiểu ngồi lâu ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào và nên bắt đầu điều chỉnh từ đâu để sống khỏe hơn mỗi ngày.
Vì sao ngồi lâu dễ gây ảnh hưởng đến cơ thể?
Cơ thể con người vốn được thiết kế để chuyển động. Khi bạn ngồi quá lâu trong một tư thế, nhiều nhóm cơ bị giữ cố định trong thời gian dài. Lưng, cổ, vai, hông và chân đều phải chịu một kiểu áp lực nhất định, dù bạn không cảm nhận ngay lập tức.
Khi cơ thể ít chuyển động, máu lưu thông kém linh hoạt hơn, các khớp ít được vận động hơn và cơ bắp dễ rơi vào trạng thái căng cứng. Đó là lý do sau nhiều giờ ngồi làm việc, bạn có thể thấy lưng mỏi, cổ căng, vai nặng hoặc chân hơi tê.
Vấn đề không chỉ nằm ở chiếc ghế hay cái bàn, mà còn nằm ở việc cơ thể bị “đóng băng” quá lâu. Một tư thế dù đúng đến đâu, nếu duy trì quá lâu mà không thay đổi, vẫn có thể khiến cơ thể mệt mỏi.
Ảnh hưởng đến lưng, cổ và vai gáy
Đây là ảnh hưởng dễ nhận ra nhất của việc ngồi lâu. Khi bạn ngồi làm việc trong thời gian dài, đặc biệt là khi cúi đầu nhìn màn hình, ngồi lệch người hoặc khom lưng, vùng cổ, vai gáy và lưng sẽ phải chịu áp lực nhiều hơn.
Ban đầu, cảm giác có thể chỉ là hơi căng hoặc mỏi. Nhưng nếu lặp lại liên tục, bạn có thể thấy vai gáy nặng hơn, lưng dưới nhức hơn, cổ khó xoay hơn hoặc cảm giác mệt lan từ vùng vai lên đầu.
Nhiều người chỉ bắt đầu quan tâm khi cơ thể đã đau rõ. Nhưng thực tế, cơ thể thường gửi tín hiệu rất sớm. Một chút mỏi vai, một chút căng lưng hoặc cảm giác khó chịu khi ngồi lâu đều là lời nhắc rằng bạn nên đứng dậy, kéo giãn và thay đổi tư thế.
Ảnh hưởng đến tuần hoàn máu và năng lượng
Khi bạn ngồi quá lâu, đặc biệt là trong tư thế ít thay đổi, hoạt động tuần hoàn có thể trở nên kém linh hoạt hơn. Chân ít được vận động, cơ bắp ít co giãn, cơ thể ít có cơ hội kích hoạt lại dòng năng lượng tự nhiên.
Đó là lý do nhiều người cảm thấy càng ngồi lâu càng mệt. Dù công việc chủ yếu là trí óc, cơ thể vẫn có thể rơi vào trạng thái trì trệ. Bạn có thể thấy người nặng hơn, đầu óc chậm hơn, khó tập trung hơn hoặc cần nhiều cà phê hơn để tỉnh táo.
Một vài phút đứng dậy, đi lại, xoay vai, giãn cổ hoặc hít thở sâu có thể giúp cơ thể chuyển trạng thái. Những chuyển động nhỏ ấy không làm mất nhiều thời gian, nhưng lại giúp máu lưu thông tốt hơn và giúp bạn quay lại công việc với cảm giác tỉnh táo hơn.
Ảnh hưởng đến sự tập trung và hiệu suất làm việc
Nhiều người nghĩ rằng ngồi yên lâu hơn sẽ làm việc được nhiều hơn. Nhưng trên thực tế, làm việc liên tục trong một tư thế quá lâu có thể khiến sự tập trung giảm dần.
Khi cơ thể mỏi, tâm trí cũng khó duy trì sự sắc bén. Bạn có thể đọc đi đọc lại một đoạn nhưng không hiểu, làm việc lâu nhưng hiệu quả thấp, hoặc cảm thấy đầu óc bị “đơ” vào cuối ngày.
Nghỉ ngắn không phải là lãng phí thời gian. Một khoảng nghỉ đúng lúc có thể giúp não bộ và cơ thể được làm mới. Chỉ cần đứng dậy vài phút sau mỗi khoảng thời gian làm việc, bạn đã tạo ra một điểm ngắt cần thiết để cơ thể phục hồi nhẹ và tâm trí lấy lại nhịp tập trung.
Tư thế ngồi đúng có đủ chưa?
Tư thế ngồi đúng rất quan trọng, nhưng chưa đủ. Một chiếc ghế tốt, màn hình đúng tầm mắt, bàn làm việc phù hợp và lưng được hỗ trợ tốt đều có thể giúp giảm áp lực lên cơ thể. Tuy nhiên, nếu bạn vẫn ngồi liên tục nhiều giờ mà không thay đổi tư thế, cơ thể vẫn có thể mệt.
Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “ngồi thế nào cho đúng?”, bạn nên hỏi thêm: “Mình đã đứng dậy vận động sau bao lâu?”, “Mình có thay đổi tư thế trong ngày không?”, “Mình có để cơ thể được giãn ra sau những giờ ngồi lâu không?”
Một tư thế tốt cần đi cùng một nhịp vận động hợp lý. Đó mới là cách chăm sóc cơ thể bền vững hơn.
Nên làm gì nếu bạn phải ngồi nhiều?
Nếu công việc buộc bạn phải ngồi nhiều, bạn không cần thay đổi toàn bộ lịch làm việc ngay lập tức. Hãy bắt đầu bằng những điều nhỏ và dễ duy trì.
Bạn có thể đặt lời nhắc đứng dậy sau mỗi 45–60 phút. Mỗi lần chỉ cần 2–5 phút để đi lại, xoay vai, giãn cổ, duỗi lưng hoặc hít thở sâu. Bạn cũng có thể đặt ly nước xa hơn một chút để buộc mình đứng dậy, hoặc tranh thủ đi bộ nhẹ khi nghe điện thoại.
Nếu có thể, hãy chú ý đến góc làm việc: màn hình nên ở tầm mắt, lưng được tựa thoải mái, chân đặt vững trên sàn và vai thả lỏng. Những điều nhỏ này không thay thế vận động, nhưng sẽ giúp cơ thể bớt chịu áp lực hơn trong thời gian làm việc.
Điều quan trọng nhất là đừng chờ đến khi đau mới chăm sóc. Hãy xem vận động nhẹ là một phần tự nhiên của ngày làm việc.
Bắt đầu từ một lần đứng dậy hôm nay
Ngồi lâu là thói quen rất phổ biến, nhưng không có nghĩa là chúng ta phải chấp nhận mọi ảnh hưởng của nó. Cơ thể luôn cần được chuyển động, dù chỉ là những chuyển động nhỏ.
Bạn không cần bắt đầu bằng một lịch tập nặng hay một kế hoạch phức tạp. Hãy bắt đầu bằng một lần đứng dậy sau khi đọc xong bài viết này. Xoay vai vài vòng, duỗi cổ nhẹ, đi lại một chút, uống một ly nước và quan sát cảm giác của cơ thể.
Sống khỏe không chỉ nằm ở những quyết định lớn. Đôi khi, nó bắt đầu từ việc bạn biết dừng lại đúng lúc, đứng dậy đúng lúc và cho cơ thể một cơ hội được thở, được chuyển động và được phục hồi.
Nếu bạn muốn tiếp tục hành trình chăm sóc sức khỏe một cách nhẹ nhàng và thực tế hơn, hãy khám phá thêm các cẩm nang trong chuyên mục Sống khỏe của SĐ Style Health.